Kayseri’de Bir Kış Akşamı: Kuru Fasulyenin Sırrını Ararken
Kayseri’de kış akşamlarının kendine has bir sessizliği vardır. Hava erken kararır, sokak lambalarının altında ince bir soğuk dolaşır ve insan bazen sadece mutfaktan gelen bir kokunun içinde geçmişini bulur. Ben 25 yaşındayım ve yıllardır tuttuğum günlüklerimde en çok küçük anları saklarım. Büyük olaylardan çok, bir fincan çayın yanında düşündüklerimi, annemin mutfakta söylediği bir cümleyi, eski bir tabağın üzerindeki çizikleri yazarım.
Geçen kış, günlüklerimden birinin sayfasını açtığımda hâlâ aynı duyguyu hissettim. O gün benim için sıradan başlayan ama akşam olduğunda hafızama kazınan bir gündü. Kuru fasulye yapmaya karar vermiştim. Belki kulağa basit geliyor ama benim için değildi. Çünkü bazı yemekler sadece karın doyurmaz; insanın içinde bir yere dokunur.
O gün kendime “Bugün güzel bir kuru fasulye yapacağım” demiştim. Biraz heyecanlıydım. Çünkü çocukluğumda annemin yaptığı kuru fasulyenin kokusu hâlâ aklımdaydı. Salçanın kavrulurken çıkardığı o sıcak koku, tereyağının yemeğin üzerine bıraktığı ince parlaklık, sofrada herkesin aynı tabaktan mutlulukla yemesi… Bunların hepsi benim için bir yemek tarifinden çok daha fazlasıydı.
Fakat mutfağa geçtiğimde küçük bir kararsızlık yaşadım. Önümde kuru fasulye vardı ve aklımda tek bir soru dönüyordu:
“Kuru fasulye sıcak suda mı bekletilir, soğuk suda mı?”
Bir Fasulyenin Ardındaki Eski Hatıralar
Kuru fasulyeyi elime aldığımda aklıma çocukluğum geldi. Kayseri’de büyürken annemin mutfakta geçirdiği saatleri izlerdim. O zamanlar yemek yapmak bana çok sıradan gelirdi. İnsan bazı şeylerin değerini ancak büyüyünce anlıyor.
Annem fasulyeyi bir gece önceden hazırlardı. Ben de bazen mutfağa girip “Anne, neden bunu şimdi yapıyorsun? Yarın pişirsen olmaz mı?” diye sorardım. O ise gülümseyerek “Bazı lezzetlerin sabra ihtiyacı vardır” derdi.
Yıllar sonra o cümlenin anlamını daha iyi anladım.
O gün annemi aradım. Telefonda sesini duyunca içimde garip bir huzur oluştu. Son zamanlarda hayatın telaşı içinde bazı şeyleri çok özlediğimi fark ettim. İnsan bazen sadece bir tarif sormak için arar ama aslında aradığı şey başka bir şeydir. Ben de o gün biraz annemin sesini duymak, biraz da geçmişe dönmek istemiştim.
“Anne, kuru fasulyeyi nasıl bekletiyorsun?” diye sordum.
Hiç düşünmeden cevap verdi:
“Soğuk suda bekletiyorum oğlum. Akşamdan koy, sabaha hazır olur.”
Bu kadar basit bir cevap bile beni mutlu etmişti. Ama içimde yine de bir merak vardı. Çünkü bazı yerlerde sıcak suyla bekletmenin daha hızlı olduğunu duymuştum.
Sıcak Su mu, Soğuk Su mu? Kararsız Kaldığım An
Telefonu kapattıktan sonra mutfakta bir süre öylece durdum. Tencerem önümdeydi. Bir yanda hızlı çözüm arayan tarafım, diğer yanda annemin yıllardır yaptığı yönteme güvenen tarafım vardı.
Aslında bu sadece kuru fasulyeyle ilgili değildi. Hayatta da çoğu zaman böyle değil miyiz? Bazen acele ediyoruz. Daha hızlı sonuç almak istiyoruz. Beklemek zor geliyor. Ama bazı güzel şeyler zaman istiyor.
Kuru fasulyeyi geniş bir kaba aldım ve üzerine soğuk su ekledim. O an içimde küçük bir umut oluştu. Sanki annemin mutfağından bana kalan bir alışkanlığı devam ettiriyordum.
Fasulyeler suyun içinde yavaşça şişmeye başlarken günlüğümü açtım. O gün için birkaç cümle yazdım:
“Bugün küçük bir yemek yapıyorum ama hissettiğim şey çok büyük. Galiba bazı tatlar insana yalnız olmadığını hatırlatıyor.”
Bunu yazarken gerçekten duygulandım. Çünkü son zamanlarda kendimi biraz yorgun hissediyordum. Herkesin hayatında olduğu gibi benim de kafamda birçok soru vardı. Gelecek, sorumluluklar, yetişmem gereken işler… Bazen insan kendi içinde sessiz bir mücadele veriyor.
Ama o gece mutfakta bekleyen kuru fasulye bana garip bir sakinlik verdi.
Kuru Fasulye Bekletmenin İnceliği
Ertesi sabah fasulyelere baktığımda istediğim gibi şiştiklerini gördüm. Soğuk suda bekletmenin verdiği sonuç beni mutlu etmişti. Fasulyeler daha yumuşak görünüyordu ve pişirme süreci için hazırdı.
Kuru fasulye yaparken en önemli aşamalardan biri, fasulyenin önceden bekletilmesidir. Genellikle kuru fasulye soğuk suda bir gece boyunca bekletilir. Bu yöntem fasulyelerin suyu yavaşça çekmesini sağlar. Böylece pişerken daha dengeli bir şekilde yumuşarlar.
Sıcak suyla bekletme yöntemi de bazı kişiler tarafından zaman kazanmak için kullanılır. Özellikle fasulyeyi aynı gün içinde yapmak isteyenler sıcak sudan yararlanabilir. Ancak benim o gün öğrendiğim şey şuydu: Geleneksel yöntemlerin bir sebebi vardır.
Soğuk suyla uzun süre bekleyen fasulye, bana göre daha sabırlı ve daha özenli bir hazırlığın parçası gibiydi. Belki de annemin yıllardır aynı yöntemi kullanmasının nedeni buydu.
Elbette herkesin mutfakta farklı alışkanlıkları vardır. Bazıları sıcak suyla kısa sürede hazırlamayı tercih eder, bazıları ise benim gibi bir gece önceden hazırlık yapar. Ama benim için o gün önemli olan sadece hangi yöntemin doğru olduğu değildi.
Önemli olan, o küçük hazırlığın bana hissettirdikleriydi.
Bir Tencere Kuru Fasulyenin Bana Öğrettikleri
Öğle saatlerinde fasulyeyi pişirmeye başladım. Soğanı doğradım, salçayı ekledim ve mutfakta yavaş yavaş tanıdık bir koku oluşmaya başladı. O an içimde büyük bir heyecan vardı.
Bazen insan beklemediği anda mutlu olur. Ben de o gün bunu yaşadım.
Tencerenin başında dururken çocukluğumdaki sofraları düşündüm. Babamın işten gelip sofraya oturmasını, annemin “Sıcak sıcak yiyin” demesini, kış günlerinde herkesin aynı sofrada toplanmasını…
Bir an için gözlerim doldu.
Çünkü bazı anların kıymetini yaşarken anlayamıyoruz. Geçip gittikten sonra fark ediyoruz. O yüzden artık günlük tutarken küçük şeyleri özellikle yazıyorum. Bir yemeğin kokusunu, bir konuşmayı, içimde oluşan bir duyguyu…
O gün kuru fasulyenin sadece bir yemek olmadığını anladım.
Hayal Kırıklığından Umuda Uzanan Küçük Bir Yolculuk
Aslında o günün başında biraz endişeliydim. Ya istediğim gibi olmazsa diye düşündüm. Ya fasulyeler sert kalırsa, ya çocukluğumdaki o tadı yakalayamazsam…
Bu düşünceler beni biraz hayal kırıklığına hazırlıyordu. Çünkü bazen insan geçmişteki güzel anları tekrar yaşamak ister ama aynı duyguyu bulamayacağından korkar.
Fakat sonuç beklediğimden çok daha güzeldi.
Fasulyeler yumuşamıştı. Sosu içine güzelce işlemişti. İlk kaşığı aldığımda yüzümde istemsiz bir gülümseme oluştu.
Kendi kendime “Başardım” dedim.
Belki büyük bir başarı değildi. Belki kimse bunu önemli bir olay olarak görmezdi. Ama benim için o an anlamlıydı. Çünkü uzun zamandır kendime küçük mutluluklar vermeyi unutmuştum.
Bir tencere kuru fasulye bana yeniden umut vermişti.
Kayseri Sofralarında Kuru Fasulyenin Yeri
Kayseri’de yemek sadece yemek değildir. Sofraların içinde aile vardır, komşuluk vardır, geçmiş vardır. Bir tabak yemeğin etrafında insanlar birbirine yaklaşır.
Kuru fasulye de benim için böyle yemeklerden biridir. Mütevazı görünür ama içinde büyük bir sıcaklık taşır.
Özellikle soğuk kış günlerinde kuru fasulyenin yeri ayrıdır. Yanında pilav, turşu ve sıcak bir ekmek olduğunda insan kendini daha güvende hisseder. Belki de bu yüzden bu yemek yıllardır sofralardan eksilmez.
Ben de artık kuru fasulye yaparken sadece tarife bakmıyorum. O yemeğin bende oluşturduğu duyguyu da düşünüyorum.
Fasulyeyi soğuk suda bekletirken aslında sadece bir malzemeyi hazırlamıyorum. Sabretmeyi, geçmişle bağ kurmayı ve küçük anların değerini hatırlıyorum.
Günlüğümde Kalan Son Cümle
O gecenin sonunda günlüğümün son sayfasına şu cümleyi yazdım:
“Bugün bir tencere kuru fasulye yaptım. Ama aslında eski bir anımı yeniden yaşadım.”
Aradan zaman geçti ama o gün hâlâ aklımda. Çünkü bazen hayatımızdaki en değerli anlar büyük olaylarla gelmiyor. Bazen küçük bir mutfakta, bir tencerenin başında, geçmişten gelen bir sesle ortaya çıkıyor.
Kuru fasulye sıcak suda mı bekletilir soğuk suda mı sorusunun cevabını artık biliyorum. Benim tercihim soğuk suyla, sabırla bekletmekten yana. Çünkü bana göre güzel yemeklerin içinde sadece malzeme değil, emek ve zaman da vardır.
Belki bir gün siz de mutfağa girip kuru fasulye yaparken bu küçük detayı hatırlarsınız. Fasulyeleri suya koyduğunuzda acele etmeyin. Bazen beklemek, en güzel sonuçların başlangıcıdır.
Çünkü bazı lezzetler sadece pişmez.
Bazı lezzetler yaşanır.
Bu içeriğimizle “Kuru fasulye sıcak suda mı bekletilir soğuk suda mı” hakkında kapsamlı bir bakış açısı sunmaya çalıştık. Roketoyun okurlarına sevgilerle!